ວິທີເຊັກຄ່າຝຸ່ນ PM2.5 ແລະ ມົນລະພິດອາກາດໃນລາວ ຜ່ານພາບຖ່າຍດາວທຽມ Sentinel-5P

ໃນຍຸກປະຈຸບັນ, ບັນຫາ ມົນລະພິດທາງອາກາດ (Air Pollution) ແລະ ຝຸ່ນລະອອງຂະໜາດນ້ອຍເຊັ່ນ PM2.5 ໄດ້ກາຍເປັນສິ່ງທ້າທາຍອັນໃຫຍ່ຫຼວງສຳລັບ ປະເທດລາວ, ໂດຍສະເພາະໃນຊ່ວງລະດູແລ້ງທີ່ມີການເຜົາໄໝ້ກະສິກຳ ແລະ ໄຟປ່າ. ການມີຂໍ້ມູນທີ່ຖືກຕ້ອງ ແລະ ທັນທ່ວງທີແມ່ນສິ່ງຈຳເປັນສຳລັບການຮັບມື ແລະ ແກ້ໄຂບັນຫານີ້.

        ມື້ນີ້, ເຮົາຈະພາທຸກຄົນມາຮູ້ຈັກກັບ "ລະບົບວິເຄາະມົນລະພິດທາງອາກາດລະດັບເມືອງໃນລາວ" ທີ່ຖືກພັດທະນາຂຶ້ນມາດ້ວຍເທັກໂນໂລຊີ Google Earth Engine (GEE) ແລະ ຂໍ້ມູນດາວທຽມຈາກ Copernicus Sentinel-5P, ເຊິ່ງສາມາດດຶງຂໍ້ມູນຄຸນນະພາບອາກາດໄດ້ລົງເລິກເຖິງລະດັບເມືອງທົ່ວປະເທດ!

🌟 Google Earth Engine ແລະ Sentinel-5P ແມ່ນຫຍັງ?

ກ່ອນອື່ນໝົດ, ລະບົບນີ້ໃຊ້ພະລັງປະມວນຜົນຄລາວ (Cloud Computing) ຂອງ Google Earth Engine ເຊິ່ງເປັນແພລດຟອມສຳລັບການວິເຄາະຂໍ້ມູນພື້ນທີ່ (Geospatial) ລະດັບໂລກ. ສ່ວນຂໍ້ມູນມົນລະພິດແມ່ນໄດ້ມາຈາກດາວທຽມ Sentinel-5 Precursor (Sentinel-5P) ຂອງອົງການອາວະກາດເອີຣົບ (ESA).

ດາວທຽມດວງນີ້ຖືກອອກແບບມາເພື່ອຕິດຕາມສະພາບຊັ້ນບັນຍາກາດຂອງໂລກໂດຍສະເພາະ, ເຮັດໃຫ້ເຮົາສາມາດກວດວັດອາຍແກັສອັນຕະລາຍຕ່າງໆ ທີ່ລອຍຢູ່ໃນອາກາດໄດ້ຢ່າງຊັດເຈນ.

📊 ລະບົບນີ້ສາມາດກວດວັດມົນລະພິດຫຍັງໄດ້ແດ່?

ລະບົບທີ່ຖືກພັດທະນາຂຶ້ນມານີ້ ບໍ່ໄດ້ມີພຽງແຕ່ການວັດແທກຝຸ່ນທົ່ວໄປ, ແຕ່ສາມາດແຍກປະເພດຂອງມົນລະພິດໄດ້ເຖິງ 7 ຊະນິດຫຼັກໆຄື:

• Aerosol (ຝຸ່ນລະອອງ / PM Proxy): ດັດຊະນີຝຸ່ນລະອອງທີ່ດູດຊັບແສງ ເຊິ່ງສາມາດໃຊ້ເປັນຕົວແທນໃນການປະເມີນຄວາມໜາແໜ້ນຂອງຝຸ່ນ PM2.5 ແລະ PM10.

• NO2 (ໄນໂຕຣເຈນໄດອອກໄຊ): ມົນລະພິດທີ່ເກີດຈາກການເຜົາໄໝ້ເຊື້ອໄຟ, ຄວັນລົດຍົນ ແລະ ໂຮງງານອຸດສາຫະກຳ.

• CO (ຄາບອນມອນນັອກໄຊ): ອາຍແກັສພິດທີ່ມັກເກີດຈາກການເຜົາໄໝ້ທີ່ບໍ່ສົມບູນ ເຊັ່ນ: ການເຜົາປ່າ ຫຼື ການຈູດຂີ້ເຫຍື້ອ.

• SO2 (ຊູນຟູຣິກໄດອອກໄຊ): ມັກເກີດຈາກອຸດສາຫະກຳໜັກ ແລະ ການເຜົາຖ່ານຫີນ.

• Ozone (O3 - ໂອໂຊນໜ້າດິນ): ໂອໂຊນໃນລະດັບໜ້າດິນທີ່ເປັນອັນຕະລາຍຕໍ່ລະບົບຫາຍໃຈ.

• Formaldehyde (HCHO): ສານປະກອບອິນຊີລະເຫີຍງ່າຍ ທີ່ສາມາດເກີດຈາກໄຟປ່າ ແລະ ກິດຈະກຳຂອງມະນຸດ.

• Methane (CH4 - ມີເທນ): ອາຍແກັສເຮືອນແກ້ວທີ່ສົ່ງຜົນກະທົບຕໍ່ພາວະໂລກຮ້ອນ.

🚀 ຈຸດເດັ່ນ ແລະ ວິທີການເຮັດວຽກຂອງລະບົບ

ການອອກແບບ User Interface (UI) ຂອງລະບົບນີ້ ຖືກເຮັດມາໃຫ້ "ໃຊ້ງານງ່າຍທີ່ສຸດ" ໂດຍມີຂັ້ນຕອນພຽງບໍ່ເທົ່າໃດຄລິກ:

1. ກຳນົດໄລຍະເວລາ: ຜູ້ໃຊ້ສາມາດເລືອກ ວັນທີເລີ່ມຕົ້ນ ແລະ ວັນທີສິ້ນສຸດ (ເຊັ່ນ: ປຽບທຽບເດືອນ 1 ຫາ ເດືອນ 6) ເພື່ອເບິ່ງແນວໂນ້ມໄດ້ຢ່າງອິດສະຫຼະ.

2. ເລືອກປະເພດມົນລະພິດ: ສາມາດສະຫຼັບເບິ່ງອາຍແກັສຕ່າງໆ ຫຼື ຝຸ່ນລະອອງ ໄດ້ຕາມຕ້ອງການ.

3. ເຈາະເລິກສະຖານທີ່ເປົ້າໝາຍ: ລະບົບມີຖານຂໍ້ມູນຂອບເຂດການປົກຄອງຂອງລາວ (FAO/GAUL). ຜູ້ໃຊ້ສາມາດເລືອກເບິ່ງພາບລວມທັງ "ແຂວງ" ຫຼື ເຈາະເລິກລົງໄປເຖິງລະດັບ "ເມືອງ" ໄດ້ເລີຍ (ເຊັ່ນ: ເມືອງໄຊເສດຖາ, ນະຄອນຫຼວງວຽງຈັນ ຫຼື ເມືອງສອງຄອນ, ແຂວງສະຫວັນນະເຂດ).

4. ປະມວນຜົນຮູບພາບ ແລະ ກຣາບ: ເມື່ອກົດປະມວນຜົນ, ລະບົບຈະສ້າງແຜນທີ່ສີ (Heatmap) ສະແດງຄວາມໜາແໜ້ນຂອງມົນລະພິດ ພ້ອມທັງແຕ້ມ ກຣາບສະແດງແນວໂນ້ມ (Time-Series Chart) ໃຫ້ເຫັນການປ່ຽນແປງໃນແຕ່ລະວັນ.

5. Export ຂໍ້ມູນ: ສາມາດດາວໂຫຼດຂໍ້ມູນຈາກກຣາບອອກມາເປັນໄຟລ໌ Excel (CSV) ເພື່ອນຳໄປວິເຄາະຕໍ່ໃນໂປຣແກຣມອື່ນໆໄດ້ຢ່າງງ່າຍດາຍ.

💡 ຜົນປະໂຫຍດຂອງການນຳໃຊ້ລະບົບນີ້

• ສຳລັບນັກຄົ້ນຄວ້າ ແລະ ນັກສຶກສາ: ສາມາດໃຊ້ເປັນແຫຼ່ງຂໍ້ມູນອ້າງອີງໃນການເຮັດບົດວິທະຍານິພົນ ຫຼື ວິໄຈກ່ຽວກັບສິ່ງແວດລ້ອມ.

• ສຳລັບໜ່ວຍງານລັດ ແລະ ອົງກອນ: ຊ່ວຍໃນການຕິດຕາມຈຸດຄວາມຮ້ອນ (Hotspots) ແລະ ການກະຈາຍຕົວຂອງຄວັນພິດ ເພື່ອວາງແຜນຮັບມື ຫຼື ແຈ້ງເຕືອນປະຊາຊົນ.

• ສຳລັບປະຊາຊົນທົ່ວໄປ: ຊ່ວຍໃຫ້ຮັບຮູ້ເຖິງສະພາບອາກາດໃນທ້ອງຖິ່ນຂອງຕົນເອງ ເພື່ອປ້ອງກັນສຸຂະພາບໃນຊ່ວງທີ່ອາກາດເປັນພິດ.

📌 ສະຫຼຸບ

ເທັກໂນໂລຊີອະວະກາດ ແລະ ຂໍ້ມູນ Big Data ບໍ່ແມ່ນເລື່ອງໄກຕົວອີກຕໍ່ໄປ. ການນຳໃຊ້ Google Earth Engine ມາຂຽນເປັນລະບົບ Web Application ຕິດຕາມມົນລະພິດໃນປະເທດລາວ ເປັນການຍົກລະດັບການຈັດການຂໍ້ມູນສິ່ງແວດລ້ອມໃຫ້ເຂົ້າເຖິງງ່າຍຂຶ້ນ, ປະຢັດເວລາ ແລະ ບໍ່ມີຄ່າໃຊ້ຈ່າຍໃນການດຶງຂໍ້ມູນ.

ຖ້າທ່ານໃດສົນໃຈຢາກພັດທະນາລະບົບແບບນີ້, ສາມາດເລີ່ມຕົ້ນສຶກສາໄດ້ທີ່ເວັບໄຊທ໌ Google Earth Engine ເພາະເປັນເຄື່ອງມືທີ່ມີປະໂຫຍດຢ່າງມະຫາສານສຳລັບນັກພັດທະນາ (Developers) ແລະ ນັກວິທະຍາສາດຂໍ້ມູນ (Data Scientists).